floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
Bartsia trixago
 
Topağaç / Marmara / Balıkesir - Mayıs 2021 © Serdar Ölez
Bartsia trixagoBartsia trixagoBartsia trixagoBartsia trixago
Gözlem bildir
Karaballıbaba
Orobanchaceae / Bartsia / Bartsia trixago
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Karaballıbaba (Bartsia trixago) Canavarotugiller (Orobanchaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Orta Karadeniz, Asıl Ege, Yukarı Fırat, Hakkari, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. Deniz seviyesi ile 1220 m yükseklikler arasında; friganalarda, kumluklarda, kireçtaşı ve kızıl topraklı (terra rosa) yamaçlarda, ıslak çayırlıklarda ve mısır tarlalarında gözlenebilirler.


Bilimsel olarak Bartsia trixago L. şeklinde tanımlanır.

Bartsia etimolojisi

Bartsia cins adı Königsberg´li bir botanikçi olan Johannes Bartsius (1709-1738)´a ithafen Carl Linnaeus tarafından verilmiştir; cins bazen Bartschia olarak yazılmaktadır.

trixago etimolojisi

Trixago adının olası üç etimolojik tanımı vardır:
  • Eski Yunancada `saç´ anlamına gelen θρίξ (thríx) kelimesi ile bir özellik atfetmek için kullanılan Latince sonek ago´un birleşiminden türetilmiştir; bitkinin salgı bezli ince tüylerine işaret eder.
  • Eski Yunancada `üçlü´ anlamına gelen τριξός, τρισσός veya τριττός (trixós, trissós veya trittós) kelimesi ile bir özellik atfetmek için kullanılan Latince sonek ago´un birleşiminden türetilmiştir; bitkinin çiçeğinin alt dudağındaki üç loba işaret eder.
  • Teucrium (Kısamahmutotu) cinsinin Eski Latincedeki karşılığıdır.
Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoologdur.

Morfoloji


10-70 cm boylanabilen, tek yıllık, otsu bir türdür. Gövdeler diktir ve genellikle dallanmamıştır; yüzey altta salgısız havlı, yukarıda salgılı tüylüdür. Yapraklar 3-9 cm uzunlukta ve şeritsi-dikdörtgenimsi formdadır; kenarlar düzenli testere dişli veya az çok sığ tüysü bölmelidir; sapsızdır. Çiçeklenme Mayıs-Temmuz ayları arasında gerçekleşir; brakte kalpsi ve sivri uçludur, çanaktan biraz daha uzuncadır; çiçek sapı yaklaşık 1 mm uzunluktadır; çanak 10-12 mm ve tüp 5-6 mm uzunluktadır, loblar yumurtamsı, ± küt uçlu ve 4-7 mm uzunluktadır; taç 17-23 mm, tüp 7-17 mm uzunluktadır, üstte açık pembe, altta beyaz veya sarı renktedir; alt dudak üst dudaktan uzuncadır; başcık cılız tüylüdür. Kapsül meyve ~ 9 x 5 mm ve cılız tüylüdür; tohumlar yaklaşık 0.7 mm çaptadır.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Bartsia trixagoTopağaç / Marmara / Balıkesir
Mayıs 2021 ©Serdar Ölez
Bartsia trixagoAnkara
Aralık 2015 ©İsmail Eker ve ark.
Bartsia trixagoUlus / Bartın
Aralık 2018 ©Bilge Tunçkol ve ark.
Bartsia trixagoKüre / Kastamonu
Ekim 2022 ©Bilge Tunçkol ve ark.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan Bartsia türleri: B.trixago




Kaynaklar
  1. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
  2. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
  3. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
  4. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)