Kangallı / Pülümür / Tunceli - Haziran 2023 © Salih Usta
Gözlem bildir
Gürke
Boraginaceae /
Lappula /
Lappula barbata Gürke (
Lappula barbata) Hodangiller (
Boraginaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Doğu Karadeniz, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.
830-3100 m yükseltiler arasında; bozkırlar, taşlık ve volkanik yamaçlar, tarla kenarları, döküntü alanlar ve benzeri yerlerde gözlemlenebilir.
Bilimsel olarak
Lappula barbata (M.Bieb.) Gürke şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 3a yılında
H.G.A.Engler & K.A.E.Prantl, Nat. Pflanzenfam. 4 adlı yayında kullanılmıştır.
Lappula etimolojisi
Lappula cins adı, Latince pıtrak veya yapışkan dikenli meyve anlamına gelen
lappa kelimesine, küçültme eki olan
-ula´nın eklenmesiyle türetilmiştir; "küçük pıtrak" anlamına gelir ve bitkinin meyvelerinin (fındıkçıklarının) üzerindeki çengelli dikenler sayesinde hayvan tüylerine veya giysilere yapışarak taşınmasına (epizookori) yönelik son derece betimleyici ve ekolojik bir isimlendirmedir.
barbata etimolojisi
Barbata epiteti, Latince sakal anlamına gelen barba kelimesinden türetilen ve sakallı veya uzun/sert tüylü anlamına gelen
barbatus kelimesinin dişil formudur; morfolojik olarak bitkinin belirli bölümlerinin (genellikle fındıkçık kenarlarındaki dikensi uzantıların veya çanak yapraklarının) belirgin, sakal benzeri tüyler ve kıllarla kaplı olmasına yönelik betimleyici bir isimlendirmedir. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir.
M.Bieb. kısaltması bilim insanı Friedrich August Marschall von Bieberstein (1768-1826) için kullanılmıştır; Bieberstein Alman kökenli Rus botanikçi ve kâşiftir; özellikle Kırım (Tauria), Kafkasya ve Güney Rusya bölgelerine düzenlediği araştırma gezileriyle tanınır. Bu bölgelerin bitki çeşitliliğini detaylıca inceleyerek derlediği Flora Taurico-Caucasica adlı klasik eseriyle çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış ve Doğu Avrupa ile Ön Asya florasının aydınlatılmasına temel niteliğinde katkılar sunmuş bir bilim insanıdır.
Gürke kısaltması bilim insanı Robert Louis August Maximilian Gürke (1854-1911) için kullanılmıştır; Gürke Alman botanikçidir; Berlin Botanik Bahçesi ve Müzesinde görev yapmış, Boraginaceae (Hodangiller) familyası ile Afrika florası üzerine yürüttüğü kapsamlı taksonomik araştırmalarla tanınmıştır; botanik sistematiğinin devasa ansiklopedik eserlerine sağladığı katkılarla pek çok cinsin evrimsel sınırlarını güncelleyerek bitki bilimine kalıcı bir miras bırakmıştır.