Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır
Gözlem bildir
Yartülübaşı
Asteraceae /
Psephellus /
Psephellus pecho Yartülübaşı (
Psephellus pecho) Papatyagiller (
Asteraceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de sadece Doğu Karadeniz alt bölgesinde yayılış göstermektedir. Kaya ve taşlık yamaçlarda; 200-800 m yüksekliklerde yayılış gösterir.
Bilimsel olarak
Psephellus pecho (Albov) Wagenitz şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 2000 yılında
Willdenowia 30: 36 adlı yayında kullanılmıştır. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir.
Albov kısaltması bilim insanı Nikolai Michailovich Albov (1866-1897) için kullanılmıştır.
Wagenitz kısaltması bilim insanı Gerhard Wagenitz (1927-2017) için kullanılmıştır.
Morfoloji
Çok yıllık, gövde dik, 30-48 cm, az çok dallanmış, gövdenin topraka yakın kısmından birkaç uzun dal çıkar. Yapraklar biraz sert, üstü koyu yeşil ve tüysüzümsü; alt yüzü kar serpintili beyaz-keçemsi tüylü (tomentose). dip ve alt yapraklar pinnatisekt lirata yakın, yan segmentler 1-3 çift, ovate circular ve uçtaki segment daha büyüktür, nadiren bölünmemiş, 7-15 cm x 1.5-3 cm, orta yapraklar dip ve alt yapraklara benzer ancak, daha dar yan segmentlere sahiptir veya birkaç üst yaprak gibi bölünmemiş, 4-6cm x 1.5-2.5 cm. Kapitula 25-30 x 12-17 mm. İnvolukr 15-20 x10-15 mm. Ekler eğimli (decurrent) değil, genel olarak ovat, saman rengi, orta kısmı kahverengi, genellikle fillarilarin bazal kısımlarını tamamen örtmez. Eklerin her tarafında 7- ll (-13) sayıda, (1-2 mm) kirpik (sili) bulunur. Çiçekler gül renginde, kenardakılarl çok az parlak. Aken meyveler (aken = Tohum+ meyve ) 4-5 mm; pappus 7-8 mm, içteki sıra 1.5-2 mm.
IUCN Kırmızı Liste Kategorisi
TEHLİKEDE / ENDANGERED
Eldeki en iyi kanıtlar bu türün neslinin doğada tükenme riskinin çok yüksek olduğunu gösteriyor.
Nesli tükenme tehlikesi altında olan türlerin kırmızı listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından hazırlanmaktadır.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Psephellus türleri: P.appendicigerus,
P.aucherianus,
P.bornmuelleri,
P.brevifimbriatus,
P.caucasicus,
P.dealbatus,
P.erivanensis,
P.erzincani,
P.eugenii,
P.goeksunensis,
P.gracillimus,
P.hadimensis,
P.holtzii,
P.huber-morathii,
P.hypoleucus,
P.incanescens,
P.karduchorum,
P.mucroniferus,
P.oltensis,
P.pecho,
P.pergamaceus,
P.poluninii,
P.psephelloides,
P.pulcherrimus,
P.pyrrhoblepharus,
P.recepii,
P.schischkinii,
P.simplicicaulis,
P.straminicephalus,
P.taochius,
P.turcicus,
P.vanensis,
P.xanthocephalus,
P.yildizii,
P.yusufeliensisDış bağlantılar
Kaynaklar
- Yousefi, Z. (2023). Türkiye´nin kuzeydoğusunda yayılış gösteren Asteraceae´den Psephellus cass. cinsine ait bazı türler üzerinde taksonomik araştırmalar [Unpublished doctoral dissertation]. Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı.
- Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2025)
- NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
- Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
- Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
- IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)
