floranatolica

Akçakoca / Düzce - Ekim 2018 © Serdar Ölez

Gözlem bildir

Elköpürten

Scrophulariaceae / Scrophularia / Scrophularia scopolii

Elköpürten (Scrophularia scopolii) Sıracaotugiller (Scrophulariaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 15 ile 2300 m yükseklikler arasında; orman altları, nemli taşlık yamaçlar, su kenarları ve çalılıklarda gelişim gösterirler.

Türkçe literatürde genellikle Elköpürten olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde sıracaotu olarak bilinir. Bilimsel olarak Scrophularia scopolii Hoppe ex Pers. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1806 yılında Syn. Pl. 2: 160 adlı yayında kullanılmıştır. ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu `ex´ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Hoppe kısaltması bilim insanı David Heinrich Hoppe (1760-1846) için kullanılmıştır. Pers. kısaltması bilim insanı Christiaan Hendrik Persoon (1761-1836) için kullanılmıştır.

Morfoloji

20-100 cm boylanabilen, iki yıllık veya çok yıllık, otsu bir türdür. Gövde tüysüz veya eser miktarda ülgerli-yünsü tüylü, eflatunumsu yeşil renktedir. Yapraklar karşılıklı dizili, yaprak sapı 1-6.5 cm; yaprak ayası 2.5-12.5 x 2.2-8.5 cm, genişçe yumurtamsı-dikdörtgenimsi; taban derin kalpsi veya kamamsı ; uç kısım küt uçlu veya sivrimsi; kenarlar çift oymalı, dikensi uçlu veya derin dişlidir. Çiçeklenme Nisan-Ağustos ayları arasında; çiçek durumu talkım (cymes), 2-13 çiçekli; çiçek kümesi sapı 0.4-6.5 cm; çiçek sapı 4-17 mm, salgılı tüylü; çanak loblar 2-4 mm, yumurtamsı, salgılı tüylü veya salgısız; kenarları koyu kahverengi veya beyaz ince ve kuru zarlı; taç yaprak yeşilimsi-kahverengi veya eflatunumsu-kırmızı, 5-8 mm`dir. Meyve kapsül, yumurta biçimli, 4.5-7.5 x 3.5-4.5 mm, ucu sivri çıkıntılıdır.

Gözlemler

Torul / Gümüşhane
Temmuz 2025 ©Serdar Ölez Scrophularia scopolii

Akçakoca / Düzce
Ekim 2018 ©Serdar Ölez

Akçakoca / Düzce
/2006 ©Aslı Doğru Koca v.d.

Küre / Kastamonu
T4779/2022 ©Bilge Tunçkol ve a...

Kavaklı / Yenice / Karabük
/2019 ©Ahmet Aytekin ve a...

Kaynaklar

Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2023)
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Scrophularia scopolii. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Nisan 18, 2026, Erişim adresi http://floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Scrophularia-scopolii
Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir hazırlanır; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz. Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir. Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz. Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.