floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
Echium plantagineum
 
Hızırşah / Datça / Muğla - Nisan 2015 © Seda Türkmen
Echium plantagineumEchium plantagineumEchium plantagineumEchium plantagineumEchium plantagineumEchium plantagineumphotos
Gözlem bildir
Kırkbatıran
Boraginaceae / Echium / Echium plantagineum
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Kırkbatıran (Echium plantagineum) Hodangiller (Boraginaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, Erzurum-Kars, Antalya, Adana, Orta Fırat alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. Deniz seviyesi ile 2400 m yükseklikler arasında; tarlalar, toprak yığınları, çayırlıklar ve taşlık yamaçlarda doğal gelişim gösterirler.

Türkçe literatürde genellikle Kırkbatıran olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde kuzudili, engerekotu, sığırdili veya sığırkulağı olarak bilinir. Bilimsel olarak Echium plantagineum L. şeklinde tanımlanır.

Echium etimolojisi

Echium Yunancada `engerek yılanı` anlamına gelen ekhis kelimesinden türetilmiştir; bazı kaynaklar bunun engerek başını andıran tohumlardan kaynaklandığını söyler; diğerleri ise ince çiçek boyuncuğunun sonundaki çatalların, engerek diline benzer olduğunu iddia eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoologdur.

Morfoloji


50 cm boylanabilen, tek yıllık veya iki yıllık, otsu bir türdür. Gövde genellikle tabandan dallanmıştır ve yüzeyi kaba tüylüdür. Yapraklar dipte 5-28 x 1-3.5 cm boyutlarda, genişçe yumurtamsı veya eliptik formlu ve belirgin yanal damarlıdır, kenarlar sıklıkla dışbükey, yaprak sapına doğru içbükey durumdadır; gövde yaprakları daha küçük veşeritsi, mızraksı veya kalpsiformdadır, tabanından sapı hafifçe kavrar. Çiçeklenme Mart-Eylül ayları arasında gerçekleşir; çiçek kurulu çok çatallıdır; çanak çiçek gelişiminde 7-9 mm, meyvelenmede 15 mm uzunluktadır; taç parlak veya koyu mavi-eflatun, nadiren pembe veya koyu kırmızımsı menekşe renkte, 19-32 mm boyutlarda, genişçe huni şeklinde, yüzeyi tüysüz veya damar ve kenarları seyrek kıllı tüylüdür; alt 2 başçık dışa taşmıştır, üst 3´ü ise gömülüdür; tepecik iki parçalıdır ve ~1 mm çaptadır. Sert kabuklu meyve 2.3 x 2 mm boyutlarda ve yumurta biçimlidir, yüzeyi siğilli ve zayıfça çizgilidir.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Echium plantagineumIldır / Çeşme / İzmir
Nisan 2024 ©Serdar Ölez
Echium plantagineumKaraburun / İzmir
Mayıs 2023 ©Serdar Ölez
Echium plantagineumDoğançay / Bayraklı / İzmir
Mayıs 2023 ©Serdar Ölez
Echium plantagineumTepecik (Akarca), Seferihisar, İzlir
Aralık 2021 ©Bülent Celasun
Echium plantagineumLiman / Konyaaltı / Antalya
Mayıs 2021 ©Selman Ay
Echium plantagineumCunda Adası / Ayvalık / Balıkesir
Nisan 2021 ©Nilgün Sönmez
Echium plantagineumHızırşah / Datça / Muğla
Nisan 2015 ©Seda Türkmen
Echium plantagineumAhmetbeyli / Selçuk  / İzmir
2017 ©Yurdanur Akyol v.d.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan Echium türleri: E.angustifolium, E.arenarium, E.glomeratum, E.italicum, E.orientale, E.parviflorum, E.plantagineum, E.vulgare




Kaynaklar
  1. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
  2. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
  3. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
  4. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)