floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
Phlomis armeniaca
 
Sarıoba / Polatlı / Ankara - Mayıs 2020 © Mustafa Gökmen
Phlomis armeniacaPhlomis armeniacaPhlomis armeniacaPhlomis armeniaca
Gözlem bildir
Boz şavlak
Lamiaceae / Phlomis / Phlomis armeniaca
Bozşavlak (Phlomis armeniaca) Ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 800-2350 m yükseklikler arasında; çam korulukları, bozkırlar, kuru kireçtaşı kayalıklar, mısır ve nadas tarlalarında doğal yayılış gösterebilir.


Bilimsel olarak Phlomis armeniaca Willd. şeklinde tanımlanır. Phlomis eski Yunancada 'alev' anlamına gelen phlox kelimesinden türetilmiştir; bitki yapraklarının eskiden fitil olarak kullanılmasına işaret eder.  Armeniaca Latincede Ermeni, Ermenistan`dan gelen anlamlarına gelir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Willd. kısaltması bilim insanı Carl Ludwig Willdenow (1765-1812) için kullanılmıştır.
Morfoloji
60 cm kadar boylanabilen, otsu bir türdür. Yapraklar basık kısa yıldızsı tüylü, alt kısmı ± kır tüylü veya beyazımsı kaba tüylüdür; dip yapraklar 2-10 x 0.8-2 cm boyutlarda, yumurtamsı-dikdörtgenimsi, mızraksı ve şeritsi-mızraksı, küt veya sivrimsi uçlu, tabanı kamamsı, kenarlar belli belirsiz ince dişli veya ince testere dişlidir ve yaprak sapı 7 cm'ye kadar uzundur. Çiçeklenme Haziran-Ağustos ayları arasında; çiçek yaprakları şeritsi-mızraksı, kısaca saplı veya sapsız, her çiçek kurulu başına 1-2 adettir; çiçek kurulu halka dizilimli, 2-5 sıra, birbirinden ayrık veya üst ± yoğun ve 4-10 çiçeklidir; brakteol biz şeklinde, 3-10 mm uzunlukta, yıldızsı-kaba tüylerle kaplıdır; çanak 13-17 mm uzunlukta, basık veya yayılı yıldızsı-kaba tüylerle kaplıdır; çanak dişler mızraksı, sivri uçlu ve 4-6 mm uzunluktadır; taç sarı renkte ve 25-35 mm uzunluktadır. Meyve sert kabuklu ve tüysüzdür.


Gözlemler
Güdül / Ankara
Haziran 2019 ©Serdar Ölez
Sarıoba / Polatlı / Ankara
Mayıs 2020 ©Mustafa Gökmen
Diğer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan Phlomis türleri: P.amanica, P.angustissima, P.armeniaca, P.bourgaei, P.bruguieri, P.brunneogaleata, P.capitata, P.carica, P.chimerae, P.fruticosa, P.grandiflora, P.integrifolia, P.kotschyana, P.kurdica, P.lanceolata, P.leucophracta, P.linearis, P.longifolia, P.lunariifolia, P.lycia, P.monocephala, P.nissolii, P.oppositiflora, P.physocalyx, P.pungens, P.rigida, P.russeliana, P.samia, P.sieheana, P.sintenisii, P.syriaca, P.tuberosa, P.viscosa, P.x




Kaynaklar
  1. Davis, P. H., Cullen, J., & Coode, M. J. (1988). Flora of Turkey and the east Aegean islands. Edinburgh University Press.
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)