floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır
Gözlem bildir
Öddikeni
Asteraceae / Echinops / Echinops onopordum
mapmap
Öddikeni (Echinops onopordum) Papatyagiller (Asteraceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de sadece Antalya alt bölgesinde yayılış göstermektedir.

Antalya iline özgü olan bu tür, yetişme ortamı olarak, 50‐450 m’ler arasındaki, kireç taşlı kayalık yamaçlarda yetişmektedir. Çiçeklenme zamanı ise mayıs‐haziran aylarıdır.


Bilimsel olarak Echinops onopordum P.H.Davis şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1956 yılında Notes Roy. Bot. Gard. Edinburgh 22: 73 adlı yayında kullanılmıştır.

Echinops etimolojisi

Echinops cins adı, Antik Yunancada kirpi veya denizkestanesi anlamına gelen echinos ile görünüm, yüz veya göz anlamına gelen ops kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; genel olarak bitkinin çiçek kurullarının kirpiye benzeyen dikenli ve küresel yapısına işaret eder.

onopordum etimolojisi

Onopordum Yunancada `eşek` anlamına gelen ónos kelimesi ile `osuruk` anlamına gelen pérdo kelimesinin birleşiminden türetilmiştir. Bu cinsin adı ilk olarak Gaius Plinius Secundus (M.S. 23-79) kullanılmıştır; Plinus Naturalis Historia`yı yazmasıyla tanınan yazar, doğa bilimci Roma´lı komutandır; Plinus´a göre cinsin adı bu bitkilerin eşekler otladığında neden olduğu gürültülü etkilere atıfta bulunur. Cins 1753 yılında Species Plantarum´da Linneaus tarafından yayınlanmadan önce 1718 yılında bu bitki grubuna Fransız botanikçi Sébastien Vaillant tarafından Onopordon adı verilmişti. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. P.H.Davis kısaltması bilim insanı Peter Hadland Davis (1918 - 1992) için kullanılmıştır; Davis özellikle Orta Doğu ve Türkiye florası üzerine yürüttüğü anıtsal nitelikteki çalışmalarıyla tanınan İskoç asıllı İngiliz botanikçidir; hayatının büyük bir bölümünü Anadolu bitki çeşitliliğini araştırmaya adamış ve editörlüğünü üstlendiği 10 ciltlik devasa Flora of Turkey and the East Aegean Islands (Türkiye ve Doğu Ege Adaları Florası) adlı başyapıtıyla Türkiyenin modern bitki sistematiğinin temelini atmıştır. Ülkenin dört bir yanından topladığı eşsiz koleksiyonlar ve betimlediği sayısız yeni takson ile ulusal botanik tarihimizin en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilen bir bilim insanıdır.

Morfoloji


Dik gövdeli, basit veya az dallanmış çok yıllık bitkiler. Alt yapraklar kısa saplı, 50 cm boyunda. Gövde yaprakları sapsız, gövdeyi sarıcı. Kafalar yaklaşık 5 cm çapında. Çiçekler beyaz renkli. Aken meyve 9 mm boyunda.

Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Echinops türleri: E.acantholepis, E.adenocaulos, E.adenoclados, E.albidus, E.antalyensis, E.borae, E.chardinii, E.dumanii, E.emiliae, E.gaillardotii, E.heterophyllus, E.melitenensis, E.mersinensis, E.microcephalus, E.onopordum, E.orientalis, E.ossicus, E.phaeocephalus, E.polyacanthus, E.pungens, E.ritro, E.ritrodes, E.sphaerocephalus, E.spinosissimus, E.tenuisectus, E.tournefortii, E.transcaucasicus, E.vaginatus
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. R. S. Göktürk, “Phaselis Antik Kenti Florası I”. Phaselis I (2015) 81-131.
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)