floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Maden / Şavşat / Artvin - Temmuz 2019 © Mustafa Gökmen
Juniperus sabinaJuniperus sabinaJuniperus sabinaJuniperus sabinaJuniperus sabinaJuniperus sabinaphotos
Gözlem bildir
Sabin ardıcı
Cupressaceae / Juniperus / Juniperus sabina
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Sabin ardıcı (Juniperus sabina) Servigiller (Cupressaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Yukarı Murat-Van, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.
Türkçe literatürde genellikle Sabin ardıcı olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde karaardıç veya saç ardıcı olarak bilinir. Bilimsel olarak Juniperus sabina L. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1753 yılında Sp. Pl. : 1039 adlı yayında kullanılmıştır.

Juniperus etimolojisi

Juniperus Latincede aynı yazımla ardıç ağaçları için kullanılan sözcüktür; etimolojik kökeni belirsizdir, Kelt dilinde çalı anlamına gelen gen kelimesi ile acı/kekre anlamına gelen prus kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olabilir.

sabina etimolojisi

Sabina adı günümüzde bir kadın adı olarak ta kullanılmaktadır. Sabina geçmişte İtalya’ın orta kesimlerindeki Apennine Dağlarında yaşamış olan Sabinus’ların aile adından türetilmiştir; Sabinler olarak ta bilinen bu köklü kabile aile M.Ö.290 yıllında Roma İmparatorluğunun boyunduruğu altına girmiştir. Sabina tür adı ise türün Sabinlerin yaşadığı İtalya’nın orta kesimlerindeki varlığına işaret eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonomi ve ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sisteminin temellerini atan İsveçli hekim, botanikçi ve doğa bilimcidir; canlıları morfolojik özelliklerine göre sınıflandırmak için hiyerarşik bir yöntem geliştirerek biyolojik isimlendirme kurallarına standart getirmiştir; 1753 yılında yayımladığı Species Plantarum eseriyle binlerce bitki taksonunu literatüre kazandırarak botanik isimlendirmenin uluslararası başlangıç noktasını oluşturmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji


Genellikle 1m, nadiren 3-4 m boylanabilen, yer örtücü çalı veya ağaççık formlu, herdem yeşil bir türdür. Gövde sık dallı, kabuğu kırmızımsı-kahverengi, ince levhalar halinde çatlaklıdır. Yapraklar genç ağaçlarda iğne, yaşlılarda ise pul şeklindedir. Yaşlı ağaçların bazı genç sürgünleri iğne yaprak olarak gelişebilir. İğne yapraklar; 4 mm uzunlukta, sivri uçlu, üst yüzü oluklu, mavimsi yeşil renkte, ortası kabarıktır. Pul yapraklar; 1-2 mm uzunlukta, yumurta biçimli, uçları küt, arka yüzleri çokça yağ bezelidir. İğne yapraklar üçlü ola­rak, pul yapraklar karşılıklı ve kiremit gibi üst üste dizilidir. Erkek çiçek kozalakları sürgün uçlarında ve tek tek yer alır; yumurtamsı formda ve yaklaşık 3-3.5 mm boydadır; başlangıçta sarımsı, ilerleyen dönemlerde kahverengidir; tozlaşma kış sonu ve ilkbaharda gerçekleşir. Dişi çiçek kozalakları 6 pulludur ve sürgün uçlarında bulunur; başlangıçta yeşil, tam olgunlaştığında siyah-kahve veya mor-mavi renkte ve üzeri mumludur; 1-2 yılda olgunlaşır. Olgun kozalaklar üzümsü yapıda, küremsi formda ve 4.5-9 mm çapta ve kıvrık saplıdır; pullar kaynaşmıştır, bazen uçları belirgindir. Tohumlar 2.5-4.5 mm boyda, yumurtamsı formda ve kalın kabukludur, kozalak başına 1-3 adettir.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Juniperus sabinaTorul / Gümüşhane
Temmuz 2025 ©Mustafa Gökmen
Juniperus sabinaDamlacık / Kemalpaşa / İzmir
Kasım 2024 ©Serdar Ölez
Juniperus sabinaMaden / Şavşat / Artvin
Temmuz 2019 ©Mustafa Gökmen
Juniperus sabinaFidanlık / Çankaya / Ankara
Mayıs 2016 ©Serdar Ölez
Juniperus sabinaAltınpark / Ankara
Temmuz 2015 ©Ahmet Demirtaş
Juniperus sabinaDikmen Vadisi / Ankara
Mayıs 2014 ©Serdar Ölez
Juniperus sabinaBotanik Parkı / Ankara
Nisan 2011 ©Ahmet Demirtaş
Juniperus sabinaAkçakoca / Düzce
/2006 ©Aslı Doğru Koca v.d.
Juniperus sabinaKüre / Kastamonu
T4480/2022 ©Bilge Tunçkol ve a...
Juniperus sabinaAnkara
Ek1/22/2015 ©İsmail Eker vd.
Kew's Herbarium
Juniperus sabinaErzurum
K000089448/1960 ©Stainton, J.D.A.; ...
Kew's Herbarium
Juniperus sabinaTrabzon
K000089449/1934 ©Balls, Mr E.K.

IUCN Kırmızı Liste Kategorisi


IUCNIUCNrIUCNcat
DÜŞÜK RİSKLİ / LEAST CONCERN
Bu tür geniş yayılışlıdır ve nüfusu yüksektir. Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
Nesli tükenme tehlikesi altında olan türlerin kırmızı listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından hazırlanmaktadır.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Juniperus türleri: J.communis, J.drupacea, J.excelsa, J.foetidissima, J.macrocarpa, J.oxycedrus, J.phoenicea, J.sabina
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Juniperus türleri: J.chinensis, J.squamata, J.virginiana
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2020)
  2. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Botaniği Anabilim Dalı. (22.02.2021). CUPRESSACEAE. Dış bağlantı
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)