floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
Echinops taksonları
Tüm bölgeler


Istranca BölümüÇatalca-Kocaeli BölümüErgene BölümüGüney Marmara BölümüBatı Karadeniz BölümüOrta Karadeniz BölümüDoğu Karadeniz BölümüAsıl Ege Bölümüİç Batı AnadoluYukarı Sakarya BölümüOrta Kızılırmak BölümüYukarı Kızılırmak BölümüKonya BölümüYukarı Fırat BölümüErzurum - Kars BölümüYukarı Murat-Van BölümüHakkari BölümüAntalya BölümüAdana BölümüOrta Fırat BölümüDicle Bölümü
Familya: Asteraceae
Cins adı: Echinops
Türkiye´de toplam 29 doğal tür, 3 alttür, 1 varyete gözlemi bildirilmiştir. Yayılış bölgesini daraltmak için haritada ilgili altbölgeye tıklayınız. Turuncu noktalar gözlem konumlarıdır.
Serkeş
Echinops acantholepis
şeytandeğirmeni
Echinops adenocaulos
Topuzçiçeği
Echinops adenoclados
Endemik
Topandikeni
Echinops albidus
Antalyatopuzu
Echinops antalyensis
Endemik
Oğultopuzu
Echinops borae
Endemik
Kelledikeni
Echinops chardinii
Kumdikeni
Echinops dumanii
Endemik
Kocatopuz
Echinops emiliae
Endemik
Tarlatopuzu
Echinops gaillardotii
Mavidünya
Echinops heterophyllus
Hastopuz
Echinops melitenensis
Endemik
Mersintopuzu
Echinops mersinensis
Endemik
Papazkalpağı
Echinops microcephalus
öddikeni
Echinops onopordum
Endemik
Dağşekeri
Echinops orientalis
Ormantopuzu
Echinops ossicus
Botantopuzu
Echinops phaeocephalus
Karstopuzu
Echinops polyacanthus
Bongıl
Echinops pungens
Bongıl
Echinops pungens var. pungens
Topuz
Echinops ritro
Taştopuzu
Echinops ritrodes
şeytanarabası
Echinops sphaerocephalus
şeytanarabası
Echinops sphaerocephalus subsp. sphaerocephalus
Eşekköftesi
Echinops spinosissimus
Kirpibaşı
Echinops spinosissimus subsp. bithynicus
Eşekköftesi
Echinops spinosissimus subsp. spinosissimus
Kızdikeni
Echinops tenuisectus
Karakösetopuzu
Echinops tournefortii
Kaftopuzu
Echinops transcaucasicus
şekronek
Echinops vaginatus
Endemik

Morfoloji [1]

Çok veya iki yıllık, iğne dikenli, otsu, gövde dik ve kabarık çizgili. Yapraklar basit´ten 3-derin tüysü parçalıya kadar, saplı veya sapsız. Kapitulum tek-çiçekli, çiçekler geriye bükülmüş küçük brakteli, yoğun küremsi başlarda (pseudocephalia). Filariler çok sıralı, kiremitvari veya üstüste gelmiş, dışta yoğun beyaz tüylerden oluşan bir `fırça´ ile çevrili ve çoğu zaman filariler dışa doğru bu tüy yapısına kademeli olarak geçişli; dışta kalanlar en küçük, ispatula biçimli, uçta yayılan (genişleyen) şekilde; orta şeritsi-mızraksı, sivri uçlu, en içtekilerden uzunca; en içtekiler şeritsi-mızraksı, serbest veya bazıları birleşik şekilde. Çiçekler erdişi, borumsu, mavi, yeşil veya beyaz. Akenler dikdörtgenimsi-silindirik, yoğun ülgerli. Papus taçsı, kısa az çok kaynaşık veya serbest pulsu-benzeri sert kıllı.

Tanı anahtarı [1]

1. En içteki filariler dip 1/2´de yapışık.

2. En içteki filariler meyveyle beraber büyür ve dikdörtgenimsi-pentagonal tüpe evrilir (sect. Oligolepis)

3. Fırça kapitulum kadar uzun, çok sayıda, meyve zamanı 23-26 mm ...E.melitenensis

3. Fırça kapitulumun yarısı kadar uzun, 7-14 mm

18. Gövde saman rengi, dışta kalan filariler 6-8 mm, fırça ~ 7 mm ...E.phaeocephalus

18. Gövde beyazımsı-gri, dışta kalan filariler 9-12 mm, fırça 11-14 mm ...E.dumanii

2. En içteki filariler meyve zamanı dip 1/2´de gevşekçe kaynaşık, beraber büyümez/gelişmez (sect. Ritrodes)

4. Gövdeler uzun karışık tüylü ve uzun çok-hücreli eflatunumsu salgılı ince dikenli, veya gövdeler uzun karışık tüylü ve uzun salgılı tüylü değil; gövdeler beyaz veya eflatunumsu ...E.spinosissimus

4. Gövdeler yukarıdaki gibi değil, çok kısa salgılı yoğun tüy örtüsü ile kaplı; gövdeler kahverengimsi

16. Yapraklar bütün kenarlı gibi veya sığ tüysü bölmeli; orta filariler 10-14 mm uzun; taç tüpü 8-10 mm uzun ...E.antalyensis

16. Yapraklar 2-3 derin tüysü parçalı veya 2-3 sığ tüysü bölmeli; orta filariler 15-30 mm uzun; taç tüpü 12-15 mm uzun

17. Orta filariler 25-30 mm; gövdeler yeşilimsi; filariler 15-20 ...E.borae

17. Orta filariler 15-20 mm; gövdeler kahverengimsi; phyllar-ies 20-25 ...E.orientalis

1. En içteki filariler serbest veya dip 1/5´te yapışık. (sect. Echinops)

5. Yapraklar ince-dokulu, az çok yassı; yaprak dilimleri yuvarlağımsı ve sıklıkla kısa zayıf dikenli

6. Filariler 17-25; tüp şeklindeki taç yapı ~ 5 mm ...E.galaticus

6. Filariler 12-13; tüp şeklindeki taç yapı ~ 8 mm ...E.sintenisii

5. Yapraklar derimsi, kenarlar genellikle kıvrık, veya yumuşak-dokulu; yaprak dilimleri keskin uçlu ve çok sayıda dikenli

7. Başlar küçük, 2-4, 5 cm çapta, mavi

8. Gövde ve yapraklar salgılı küçük yumrulu; fırça ~ 2 mm, seyrek ...E.microcephalus

8. Gövde ve yapraklar salgısız veya çok kısa salgılı tüylü; fırça 3-6 (-8) mm, az çok yoğun ...E.ritro

7. Başlar 7 cm´den daha fazla çapta, eğer daha az ise beyaz veya mavimsi-beyaz

9. Başlar 3.5-6.5 cm çapta, mavimsi-beyaz veya beyaz; dışta kalan filariler yoğun salgılı; yaprak dikenleri kısa, genellikle zayıf ...E.sphaerocephalus

9. Başlar 7 cm´den daha fazla çapta, mavi, beyaz veya yeşil; dışta kalan 001#filariler tüysüz veya salgılı; yaprak dikenleri uzun ve sağlam

10. Yaprakların tümü kısaca loblu, yumuşak-dokulu; dip yapraklar ~ 50 x 25 cm ...E.onopordum

10. Yaprakların tümü derin tüysü parçalı veya sığ tüysü bölmeli veya üst sap yaprakları basit; dip yapraklar 40 x 20 cm´den daha az

11. Başlar 12-15 cm çapta; taç yeşil ...E.emiliae

11. Başlar 10 cm´den daha az çapta; taç mavi veya beyaz

12. Dip yapraklar belirgin kınlı; rozet merkezi yoğun yaprak sapı kalıntılarıyla örtülü; gövdeler 40 cm’den kısa.

13. Fırça belirgin, az sayıda-ışınlı, 13 mm´ye kadar ...E.heterophyllus

13. Fırça dışta kalan filarilere geçişli, çok sayıda, 30 mm´ye kadar ...E.vaginatus

12. Dip yapraklar kınsız, veya kının fark edilmesi zor; rozet merkezi yoğun yaprak sapı kalıntılarıyla örtülü değil; gövdeler 100 cm´ye kadar

14. Tüy örtüsü tamamen salgısız, keçemsi-yünsü; üst sap yaprakları basit, sapı kavrayan/saran durumda, az sayıda dip dikenli; tüm yapraklar basit ...E.pannosus

14. Tüy örtüsü en azından bazıları salgılı veya salgılı tüylü; üst sap yaprakları basitten 2-derin tüysü parçalıya kadar, çok sayıda dip dikenli; en azından bazı yapraklar 2-tüysü

15. Başlar ~ 9 cm çap.ta; filariler meyve zamanı geriye doğru kıvrımlı; taç mavi veya soluk mavi ...E.tournefortii

15. Başlar 4-8 cm çapta; filariler meyve zamanı az çok düz; taç soluk mavi veya beyazımsı ...E.pungens

Etimoloji

Echinops cins adı Yunanca “kirpi” anlamına gelen ekhinos kelimesi ile “kafa” anlamına gelen ops kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; cinsin dikenli görünümlü çiçek durumuna atıfta bulunur.



Takson tespiti henüz yapılamamış
Echinops gözlemleri


Gafurlu / Sungurlu / Çorum
Temmuz 2025 ©Serdar Ölez
Cennet Cehennem Vadisi / Hakkari
Temmuz 2024 ©Serdar Ölez
Çandır / Kalecik / Ankara
Eylül 2021 ©Serdar Ölez
Ayvaşık / Beypazarı / Ankara
Ağustos 2021 ©Serdar Ölez
Güzelkonak / Gevaş / Van
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez
Yuvar / Siverek / Şanlıurfa
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez
Yuvar / Siverek / Şanlıurfa
Temmuz 2021 ©Mustafa Gökmen
Korulu / Gerger / Adıyaman
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez
Altunhüseyin / Pülümür / Tunceli
Eylül 2019 ©Mustafa Gökmen
Balpayam / Pülümür / Tunceli
Eylül 2019 ©Mustafa Gökmen
Yukarı Gökdere / Isparta
Temmuz 2019 ©Serdar Ölez
Eymir / Çankaya / Ankara
Ağustos 2015 ©Serdar Ölez
Yayladere / Bingöl
Haziran 2015 ©Serdar Ölez



1) Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2026)
2) Vural, Cem. (2012). Two New Species of Echinops sect. Ritropsis (Asteraceae) from Turkey. Annales Botanici Fennici. 49. 10.5735/085.049.0115.
3) Vural C, Biter M.K., Dadandı M.Y., A new species of Echinops (Asteraceae) from Turkey, Turk. J. Bot., 34, 513-519, 2010.
4) Türkiye'de tespit edilen bitki türleri listesi için BizimBitkiler.org.tr veritabanından yararlanılmıştır (Güner,A., Aslan,S., Ekim,T., Vural,M., Babaç,M.T., (edlr.), (2012). Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler). Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını. İstanbul.).