Lünlünotu (Lamiummoschatum) Ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Güney Marmara, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 35-1400 m yükseklikler arasında; taşlı tepe etekleri, firigan, nadas tarlaları ve yol kenarlarında yayılış gösterirler.
Türkçe literatürde genellikle Lünlünotu olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde mis balıcak olarak bilinir. Bilimsel olarak Lamiummoschatum Miller şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1768 yılında Gard. Dict. ed. 8 : n.° 4 adlı yayında kullanılmıştır.
Lamium etimolojisi
Lamium cins adı Latincede `ağzı açık` anlamına gelen lamia kelimesinden türetilmiştir; cinsin çiçeklerinin şeklini işaret eder.
moschatum etimolojisi
Moschatum Latincede misk anlamındadır; misk bir tür erkek ceylan tarafından üretilen güzel kokulu bir maddedir.
Morfoloji
8-65 cm boylanabilen, tek yıllık, otsu bir türdür. Gövdeler tüysüz, kısa havlı veya cılız tüylüdür. Yapraklar (ortada) 12-50 x 10-35 mm boyutlarda, genişçe yumurtamsı, kalpsi-yumurtamsı veya yuvarlağımsı formdadır, küt, kalpsi veya kesik uçludur, kenarlar küt dişli ve çift küt dişlidir, her kenarda 7-9 diş bulunur, yüzey havlı veya cılız tüylüdür; sap 8-75 mm uzunluktadır. Çiçeklenme nisan-haziran ayları arasında gerçekleşir. Brakte yumurtamsı-üçgenimsi veya genişçe yumurtamsı formdadır, pembe veya beyaz düzensiz lekelidir. Çiçek kurulu 1-4 çevrel dizili 4-8 çiçekten oluşur. Brakteol 2.5-4.5 mm uzunluktadır. Çanak 8-14 mm boydadır; dişler 5-8 mm uzunlukta, kirpikli ve salgılı tüylüdür. Taç 12-23 mm uzunlukta ve beyaz renktedir, alt dudak ve tüp genellikle kırmızı-eflatun beneklidir; tüp 6-11 mm uzunlukta, kıvrımlı ve halkalıdır; üst dudak 5-10 mm uzunluktadır; alt dudak 6-8 mm uzunlukta, yanal loblar belirgin ve üçgen biçimlidir. Sert kabuklu küçük meyve 2.3-3 x 1.4-2 mm boyutlarda, taban kısmı dar yumurta biçiminde ve zeytuni kahverengidir. Türkiye΄de üç varyetesi tespit edilmiştir. Bunların ayrım anahtarı şu şekildedir:
L. moschatum var. micranthum: Taç 12-14 mm uzunluktadır.
L. moschatum var. moschatum:Taç 15-23 mm uzunluktadır; çanak 13-14 mm uzunluktadır; meyve beneksizdir.
L. moschatum var. rhodium:Taç 15-23 mm uzunluktadır; çanak 8-12 mm uzunluktadır; meyve beyazımsı beneklidir.
Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2022)
Baran, Pelin & Özdemir, Canan. (2011). Morphological, anatomical and cytological investigation on endemic Lamium moschatum var. rhodium. Biologia. 66. 439-447. 10.2478/s11756-011-0036-z.
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)
Kemer / Antalya
Samandağ / Hatay
Datça / Muğla
Selçuk / İzmir
