floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Yamak / Haymana / Ankara - Mayıs 2020 © Mustafa Gökmen
Stachys lavandulifoliaStachys lavandulifoliaStachys lavandulifoliaStachys lavandulifoliaStachys lavandulifoliaStachys lavandulifoliaphotos
Gözlem bildir
Tüylü çay
Lamiaceae / Stachys / Stachys lavandulifolia
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Tüylü çay (Stachys lavandulifolia) Ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 1000-3660 m yükseklikler arasında; kireçtaşı veya volkanik taşlık yamaçlar ve döküntü alanlarında doğal olarak yetişebilirler. 

Bilimsel olarak Stachys lavandulifolia Vahl şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1790 yılında Symb. Bot. 1: 42 adlı yayında kullanılmıştır.

Stachys etimolojisi

Stachys cins adı Eski Yunancada Stachys germanica`yı tanımlayan stákhus kelimesinden türetilmiştir.

lavandulifolia etimolojisi

Lavandulifolia lavanta cinsini tanımlamada kullanılan Latince lavandula kelimesi ile yine Latincede `yaprak` anlamına gelen folium kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; yaprakların lavanta yapraklarına benzerliğine işaret eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Vahl kısaltması bilim insanı Martin (Henrichsen) Vahl (1749-1804) için kullanılmıştır.

Morfoloji


Çok yıllık, alt kısmı odunsu ve üst kısmı otsu bir türdür. Gövde dibi rozet dizilimli yapraklı, üreyimsz filizli; çiçekli dallar çok sayıda, 10-30 cm uzunlukta, seyrek veya yoğun cılız tüylü; bazen tüysüz, nadiren yıldızsı tüylerle karışık beyaz kaba tüylüdür. Dip yapraklar neredeyse sapsız veya sapsız, dikdörtgenimsi - mızraksı veya ters mızraksı, 2-6 x 0.4-1.5 cm boyutlarda, tam kenarlı veya zayıfça testere dişli, dışbükey kenarlar yaprak sapına doğru iç bükey; gövde yaprakları dip yapraklara benzer; çiçekli dallardaki yapraklar dikdörtgenimsi - yumurtamsı, 1.2-2 x 0.25-0.8 cm boyutlarda, halka dizilimli çiçek kurulundan daha kısadır. Çiçeklenme Mayıs-Ağustos ayları arasında; çiçek kurulları halka dizilimli, 4-6-çiçekli; brakteol birkaç tane, şeritsi, 2-3 mm uzunlukta, tüylü; çiçek sapı 1.5-2 mm uzunlukta; çanak ± homojen, hemen hemen çan şeklinde, belirgin cılız tüylü, uç kısım yumuşak sivri dikenli; taç eflatun - açık mor arası bir renkte, 13-15 mm, tüp kısmın neredeyse tamamı çanak içerisindedir. Sert kabuklu küçük meyvenin taban kısmı dar yumurta biçiminde ve 2.5-3 x 2-2.5 mm boyutlardadır.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Stachys lavandulifoliaHacılar Sıragöz / Darende / Malatya
Nisan 2026 ©Serdar Ölez
Stachys lavandulifoliaPalanga / Darende / Malatya
Haziran 2025 ©Bahadır Sezegen
Stachys lavandulifoliaOtluca / Hakkari
Temmuz 2024 ©Serdar Ölez
Stachys lavandulifoliaMemlik / Yenimahalle / Ankara
Haziran 2024 ©Serdar Ölez
Stachys lavandulifoliaSarıgül / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Serdar Ölez
Stachys lavandulifoliaNemrut Dağı / Adıyaman
Temmuz 2021 ©Mustafa Gökmen
Stachys lavandulifoliaYamak / Haymana / Ankara
Mayıs 2020 ©Mustafa Gökmen
Stachys lavandulifoliaDarende / Malatya
Hub.-Mor.8966/1985 ©Davis, P.H. v.d.
Stachys lavandulifoliaGünpınar / Darende / Malatya
ŞK317/2017 ©Şükrü Karakuş vd.
Stachys lavandulifoliaAnkara
Ek1/1295/2015 ©İsmail Eker vd.
Stachys lavandulifoliaGürün / Sivas
ISTO37709/2013 ©Selvinaz Gülçin Bo...
Stachys lavandulifoliaEğrisöğüt / Pınarbaşı / Kayseri
AEF 21886/2002 ©Ayşe Mine Özkan v.d.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Stachys türleri: S.aleurites, S.alpina, S.amanica, S.anamurensis, S.angustifolia, S.annua, S.antalyensis, S.arabica, S.araxina, S.arvensis, S.atherocalyx, S.balansae, S.ballotiformis, S.bayburtensis, S.baytopiorum, S.bithynica, S.bombycina, S.burgsdorffioides, S.buttleri, S.byzantina, S.carduchorum, S.cataonica, S.chasmosericea, S.choruhensis, S.citrina, S.cretica, S.cydni, S.distans, S.diversifolia, S.euadenia, S.fruticulosa, S.germanica, S.huber-morathii, S.huetii, S.iberica, S.inanis, S.inflata, S.ketenoglui, S.kurdica, S.lavandulifolia, S.longiflora, S.longispicata, S.macrostachys, S.marashica, S.mardinensis, S.maritima, S.megalodonta, S.melampyroides, S.menthoides, S.minor, S.munzurdagensis, S.namazdaghensis, S.obliqua, S.obscura, S.officinalis, S.palustris, S.petrokosmos, S.pinardii, S.pinetorum, S.pseudopinardii, S.pumila, S.ramosissima, S.recta, S.rizeensis, S.rupestris, S.saturejoides, S.sericantha, S.setifera, S.sivasica, S.sosnowskyi, S.sparsipilosa, S.spectabilis, S.spinulosa, S.subnuda, S.sylvatica, S.thirkei, S.thracica, S.tmolea, S.tundjeliensis, S.tymphaea, S.viscosa, S.viticina, S.vuralii, S.willemsei, S.woronowii, S.yildirimlii, S.×burrii
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis, P. H. (1982). Flora of Turkey and the east Aegean islands Vol:7. Edinburgh University Press.
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)