floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Çamlıbel / Pozantı / Adana - Temmuz 2026 © Serdar Ölez
Aethionema capitatumAethionema capitatumAethionema capitatumAethionema capitatumAethionema capitatumAethionema capitatumphotos
Gözlem bildir
Başmürselotu
Brassicaceae / Aethionema / Aethionema capitatum
mapmap
Başmürselotu (Aethionema capitatum) Turpgiller (Brassicaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de sadece Adana alt bölgesinde doğal yayılış göstermektedir.

1300-2400 m yükseltiler arasında; taşlık yamaçlar ve kaya çatlaklarında gözlemlenebilir.


Bilimsel olarak Aethionema capitatum Boiss. & Balansa şeklinde tanımlanır.

Aethionema etimolojisi

Aethionema cins adı Yunanca aetho (yakmak/parlamak) ve nema (iplik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; bazı türlerdeki stamen iplikçiklerinin yanık veya parlak görünümüne atıfta bulunur.

capitatum etimolojisi

Capitatum epiteti, Latince baş veya kafa anlamına gelen caput kelimesinden türetilmiştir; bitkinin çiçeklerinin gövde ucunda sıkı, yuvarlak ve baş şeklinde bir küme oluşturarak açmasına veya genel formunun bir başı andırmasına işaret eder. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır. Balansa kısaltması bilim insanı Benedict Balansa (1825-1891) için kullanılmıştır; Balansa Fransız botanikçi ve kâşiftir; özellikle Anadolu (özellikle Toros Dağları ve Kilikya bölgesi), Kuzey Afrika ve Uzak Doğuya düzenlediği kapsamlı keşif gezileriyle tanınır. Zorlu coğrafyalardan topladığı olağanüstü zenginlikteki bitki koleksiyonlarını Avrupadaki büyük herbaryumlara taşıyarak, dönemin önde gelen botanikçileriyle (özellikle Boissier ile) yaptığı ortak çalışmalar sayesinde Asya ve Akdeniz florasının aydınlatılmasına ve bu tür gibi çok sayıda yeni taksonun literatüre kazandırılmasına büyük katkı sağlamış cesur bir bilim insanıdır.

Morfoloji


10-25 cm boylanabilen, çok yıllık bir türdür; tabanda odunsudur; çiçekli dallar basit veya dallanmış, tüysüz ve dumanlıdır. Yapraklar [007#üçgensi-kalpsi#] veya [007#yumurtamsı-kalpsi#]dir, sapı kavrar ve [003#keskin uçlu#]dur. [006#Taç#] yapraklar pembe, beyaz veya krem sarısı renkte ve 5-9 x 2-4 mm boyutlardadır. [006#Sapçık#]lar narin, gevşekçe [007#kaynaşık#] veya serbesttir, dişli değildir; [006#başçık#]lar sivri çıkıntılıdır. Çiçek durumu meyveye doğru uzar. [006#Ovaryum#] 2 bölmeli, her bir [034#bölüm#] 1-2 [034#tohum taslak#]lıdır. Meyve sapı (gövdeye) dik veya dar açılı yükselir, 4-7 mm uzunluktadır. Kısa karpelli meyve yumurtamsı, ~ 7 x 6 mm; perde 6 x 2 mm; kanatlar düzensiz olarak ve değişken dişli, 1-2 mm, girinti 1-2 mm; [006#boyuncuk#] 2-4 mm´dir. Tohumlar 1-2 adettir ve hafifçe yapışkandır.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Aethionema capitatumÇamlıbel / Pozantı / Adana
Temmuz 2026 ©Serdar Ölez
Aethionema capitatumŞampaşakaraderbendi / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Mustafa Gökmen
Aethionema capitatumDarende / Malatya
ŞK3718/2016 ©Şükrü Karakuş
Aethionema capitatumPülümür / Tunceli
Armağan 4896/2020 ©Metin Armağan
Aethionema capitatumAnkara
Ek1/371/2015 ©İsmail Eker vd.
Herbarium AllAsiaTCN
Aethionema capitatumPozantı, Adana
MO2895730/2005 ©Ali A. Dönmez, Ihs...
Herbarium AllAsiaTCN
Aethionema capitatumDeveli, Kayseri
MO2895729/2005 ©Ali A. Dönmez, Ihs...
Herbarium AllAsiaTCN
Aethionema capitatumGürün, Sivas
MO2895674/2005 ©Ali A. Dönmez, Ihs...
Herbarium AllAsiaTCN
Aethionema capitatumİliç, Erzincan
MO2895603/2005 ©Ali A. Dönmez, Ihs...
Herbarium AllAsiaTCN
Aethionema capitatumKop, Bayburt
MO2895562/2005 ©Ali A. Dönmez, Ihs...
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Aethionema türleri: A.acarii, A.alanyae, A.annuum, A.apetalum, A.arabicum, A.armenum, A.balansae, A.bingoelicum, A.caespitosum, A.capitatum, A.carneum, A.cordatum, A.coridifolium, A.demirizii, A.diastrophis, A.dincii, A.dumanii, A.dumelicum, A.ertughrulii, A.erzincanum, A.eunomioides, A.fimbriatum, A.froedinii, A.fruticulosum, A.grandiflorum, A.heterocarpum, A.heterophyllum, A.huber-morathii, A.karamanicum, A.lepidioides, A.lycium, A.marashicum, A.membranaceum, A.munzurense, A.oppositifolium, A.ozbekii, A.papillosum, A.saxatile, A.schistosum, A.speciosum, A.spicatum, A.stylosum, A.subulatum, A.syriacum, A.thesiifolium, A.turanicum, A.turcica, A.virgatum, A.yildirimlii
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2023)
  2. Google (2026). Gemini (Temmuz 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme) Dış bağlantı
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)