floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır
Gözlem bildir
Göksunkayagülü
Brassicaceae / Aethionema / Aethionema schistosum
mapmapmap
Göksunkayagülü (Aethionema schistosum) Turpgiller (Brassicaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde yayılış göstermektedir.

1200–1700 m yükseklikler arasında; kayalık yamaçlarda gözlemlenebilir. A.capitatum türü ile benzerlik gösterir.


Aethionema schistosum Türkçede Göksunkayagülü olarak adlandırılır. Bilimsel olarak Aethionema schistosum Boiss. & Kotschy şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1856 yılında P.E.Boissier, Diagn. Pl. Orient. , ser. 2, 5: 42 adlı yayında kullanılmıştır.

Aethionema etimolojisi

Aethionema cins adı Yunanca aetho (yakmak/parlamak) ve nema (iplik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; bazı türlerdeki stamen iplikçiklerinin yanık veya parlak görünümüne atıfta bulunur. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Kotschy etimolojisi

Bilimsel adlandırmada kullanılan Kotschy kısaltması, türün Carl Georg Theodor Kotschy (1813–1866) tarafından yayınlandığını belirtir; Kotschy Avusturyalı botanikçi ve kaşiftir; araştırmalarında büyük miktarda bitki örneği toplamıştır, ayrıca bazıları bilim dünyası için yeni olan kırk meşe türünü de tanımlamıştır. Kotschy kısaltması bilim insanı Carl Georg Theodor Kotschy (1813-1866) için kullanılmıştır; Kotschy Avusturyalı botanikçi, kâşif ve bitki toplayıcısıdır. 19. yüzyılda Anadolu (özellikle Toros Dağları), Kilikya, Suriye, İran ve Kuzey Afrikaya çok sayıda zorlu keşif gezisi düzenlemiş; bu bölgelerden inanılmaz zenginlikte herbaryum örnekleri toplamıştır. Topladığı bu eşsiz örnekleri Boissier ile birlikte inceleyip isimlendirerek Doğu Akdeniz ve Türkiye florasının bilim dünyası tarafından tanınmasına muazzam bir katkı sağlamış büyük bir kâşiftir.

Morfoloji


Çok gövdeli, alçak boylu, çok yıllık otsu bitki; çiçeklenen gövdeler 6–10 cm boyunda, basit (dallanmamış) veya dallanmış, yükselici. Yapraklar dar, şeritsi, gövdeyi yoğun bir şekilde örtücü/kaplayıcı. Taç yapraklar pembe, 5–7 × 2–3.5 mm, belirgin bir tırnaklı (klav) ve neredeyse dairesel ayalı. Erkek organ iplikçikleri gevşekçe birleşik (konnat) veya değil, dişli değil; başçıklar küçük sivri uçlu. Çiçek durumu başçıklı, meyvede uzamayan. Yumurtalık iki gözlü (bilokular), her bir gözde 1 tohum taslağı (ovül) mevcut. Çiçek sapları 4–6 mm uzunlukta. Meyveler 2 tohumlu, kayık şeklinde, yumurtamsı, 7–8 × 8–9 mm; koyak/girinti (sinus) 4 mm; kanatlar 5 mm genişlikte ve tam kenarlı; bölme (septum) 3–4 × 1 mm.

Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Aethionema türleri: A.acarii, A.alanyae, A.annuum, A.apetalum, A.arabicum, A.armenum, A.balansae, A.bingoelicum, A.caespitosum, A.capitatum, A.carneum, A.cordatum, A.coridifolium, A.demirizii, A.diastrophis, A.dincii, A.dumanii, A.dumelicum, A.ertughrulii, A.erzincanum, A.eunomioides, A.fimbriatum, A.froedinii, A.fruticulosum, A.grandiflorum, A.heterocarpum, A.heterophyllum, A.huber-morathii, A.karamanicum, A.lepidioides, A.lycium, A.marashicum, A.membranaceum, A.munzurense, A.oppositifolium, A.ozbekii, A.papillosum, A.saxatile, A.schistosum, A.speciosum, A.spicatum, A.stylosum, A.subulatum, A.syriacum, A.thesiifolium, A.turanicum, A.turcica, A.virgatum, A.yildirimlii
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  2. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  3. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  4. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)