floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Kılıçlar / Yahşihan / Kırıkkale - Mart 2019 © Ahmet Demirtaş
Iris galaticaIris galaticaIris galaticaIris galaticaIris galaticaIris galaticaphotos
Gözlem bildir
Kaba navruz
Iridaceae / Iris / Iris galatica
mapmapmapmapmap
Kaba navruz (Iris galatica) Süsengiller (Iridaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de Doğu Karadeniz, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Yukarı Fırat alt bölgelerinde yayılış göstermektedir. 900-1700 m yüksekliklerde; taşlık geven bozkırlarında, meşelikler ve ardıç altlarında gelişim gösterirler.
Bilimsel olarak Iris galatica Siehe şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak London, 1871-1927 yılında Garden adlı yayında kullanılmıştır.

Iris etimolojisi

İris cins adı Yunancada `gökkuşağı tanrısı` anlamına gelen Ἶρις (iris) kelimesinden türetilmiştir; iris mitolojide diğer tanrılara haberci olarak hizmet ediyordu; iris ayrıca gözün renkli kısmına verilen isimdir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Siehe kısaltması bilim insanı Walter Siehe (1859-1928) için kullanılmıştır.

Morfoloji


5-12 cm boylanabilen, soğanlı bir türdür. Gövde çiçeklenme sırasında yapraklarla tamamen saklı; çiçek soğanı 1-2 cm çaptadır. Yapraklar 3-4 adet, çiçeklenme sırasında az gelişmiş ve dik, sonraları oraksı, 10-12 x 0.6-1.2 cm, üst kısım parlak yeşil, alt grimsi-yeşil; kenarlar genellikle kalınlaşmış ve beyaz renkte, kirpikli veya az pürüzlüdür. Çiçeklenme Mart-Nisan aylarında; brakte ve brakteol ± eşit, genellikle sert ve düz, nadiren şişkin; çiçekler 1-2 adet, kırmızımsı-eflatun, yeşilimsi-sarı veya soluk gümüşümsü-eflatun; dış tepaller daha koyu eflatun veya menekşe rengi; tüp 4-6 cm; iç tepaller 3.2-5 cm, yuvarlatılmış, küt uçlu veya çentikli, ibik az miktarda kabarcıklı, sarı veya portakal rengi; üst üç taç yaprak yaygın veya hafifçe aşağı bükülmüş, ispatula biçimli veya ters mızraksı, 1.1-2.8 x 0.4-0.7 cm, keskin, küt veya çentikli uçlu veya 3 loblu; boyuncuk dalları 3-5 cm`dir. Meyve kapsül, silindirik; tohumlar ~ 4 mm`dir.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Iris galaticaKılıçlar / Yahşihan / Kırıkkale
Şubat 2024 ©Mustafa Gökmen
Iris galaticaElmadağ / Ankara
Mart 2021 ©Mustafa Gökmen
Iris galaticaKılıçlar / Yahşihan / Kırıkkale
Mart 2019 ©Ahmet Demirtaş
Iris galaticaAnkara
Ek1/1156/2015 ©İsmail Eker vd.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Iris türleri: I.albicans, I.aphylla, I.aschersonii, I.atropatana, I.aucheri, I.bakeriana, I.barnumiae, I.caucasica, I.danfordiae, I.elegantissima, I.farashae, I.foetidissima, I.galatica, I.gatesii, I.histrio, I.histrioides, I.junonia, I.kerneriana, I.kirkwoodiae, I.lazica, I.lycotis, I.masia, I.nectarifera, I.nezahatiae, I.orientalis, I.pamphylica, I.paradoxa, I.persica, I.peshmeniana, I.pseudacorus, I.pseudocaucasica, I.pumila, I.purpureobractea, I.reticulata, I.sari, I.schachtii, I.sibirica, I.sintenisii, I.sophenensis, I.sprengeri, I.spuria, I.stenophylla, I.suaveolens, I.taochia, I.tuberosa, I.unguicularis, I.urmiensis, I.xanthospuria, I.zagrica
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2023).
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)