floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Yenice / Karabük - Mayıs 2019 © Ahmet Demirtaş
Iris sintenisiiIris sintenisiiIris sintenisiiIris sintenisiiIris sintenisiiIris sintenisiiphotos
Gözlem bildir
Çatal süsen
Iridaceae / Iris / Iris sintenisii
mapmapmapmapmap
Çatal süsen (Iris sintenisii) Süsengiller (Iridaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Batı Karadeniz, İç Batı Anadolu alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 900-1350 m yükseklikler arasında; çalılıklar veya açık ağaçlık alanlardaki kuru çayırlıklarda; genellikle kalkerli topraklarda doğal gelişim gösterir.

Bilimsel olarak Iris sintenisii Janka şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1877 yılında Term. Füz. 1: 244 adlı yayında kullanılmıştır.

Iris etimolojisi

İris cins adı Yunancada `gökkuşağı tanrısı` anlamına gelen Ἶρις (iris) kelimesinden türetilmiştir; iris mitolojide diğer tanrılara haberci olarak hizmet ediyordu; iris ayrıca gözün renkli kısmına verilen isimdir.

sintenisii etimolojisi

Sintenisii epiteti, Alman botanikçi ve bitki toplayıcısı Paul Ernst Emil Sintenis´in (1847–1907) onuruna verilmiştir; isimlendirme doğrudan bu bilim insanının soyadına dayanır. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Janka kısaltması bilim insanı Victor von Janka (1837-1900) için kullanılmıştır.

Morfoloji


8-25 cm boylanabilen, narin görünümlü, rizomlu bir türdür. Gövde kahverengi lifli yaprak kalıntılarıyla sarılıdır. Yapraklar 0.3-0.5 cm genişlikte ve hemen hemen şeritsi formdadır, boyu çiçek sapına eşit veya hafifçe uzundur, oldukça sert dokulu ve sık damarlıdır. Çiçeklenme sıklıkla Haziran-Temmuz aylarında gerçekleşir; çiçek gövdesi (sapı) dallanmaz, sıklıkla uç kısımlara doğru hafifçe zigzaglı boğumları vardır; çiçekler sap 1-2 adet ve terminaldir; brakte ve brakteol 3.5-6 cm uzunluktadır; çiçekler menekşe-mavi renklidir; dış tepaller beyazımsı zemin üzerine belirgin şekilde damarlı, 3.8-4.5 cm boyutlarda, yumurtamsı-eliptik formdadır, aya 1.3-1.4 x 0.9-1.3 cm boyutlardadır ve 2.5-3 x 0.3-0.5 cm boyutlardaki dip kısma daralmıştır; iç tepaller ters mızraksı formda ve 3-4 x 0.4-0.5 cm boyutlardadır; boyuncuk dalı 2.6-2.8 boydadır; ovaryumun 1-2 cm´lik uç kısmı dardır ve tüp içerisine giren kısımlar birdenbire genişler. Kapsül meyve dikdörtgenimsi formda, 1.5 x1 cm boyutlarda, narin gagası 2 cm´ye kadar uzundur.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Iris sintenisiiSiphailer / Karabük
Mayıs 2018 ©Serdar Ölez
Iris sintenisiiÜniversite / Karabük
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez
Iris sintenisiiYenice / Karabük
Mayıs 2019 ©Ahmet Demirtaş
Iris sintenisiiKüre / Kastamonu
T4942/2022 ©Bilge Tunçkol ve a...
Iris sintenisiiKavaklı / Yenice / Karabük
/2019 ©Ahmet Aytekin ve a...
Iris sintenisiiUlus / Bartın
T3199/2018 ©Bilge Tunçkol ve a...
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan I. sintenisii taksonları: Iris sintenisii subsp. sintenisii
Türkiye´de doğal yayılan diğer Iris türleri: I.albicans, I.aphylla, I.aschersonii, I.atropatana, I.aucheri, I.bakeriana, I.barnumiae, I.caucasica, I.danfordiae, I.elegantissima, I.farashae, I.foetidissima, I.galatica, I.gatesii, I.histrio, I.histrioides, I.junonia, I.kerneriana, I.kirkwoodiae, I.lazica, I.lycotis, I.masia, I.nectarifera, I.nezahatiae, I.orientalis, I.pamphylica, I.paradoxa, I.persica, I.peshmeniana, I.pseudacorus, I.pseudocaucasica, I.pumila, I.purpureobractea, I.reticulata, I.sari, I.schachtii, I.sibirica, I.sintenisii, I.sophenensis, I.sprengeri, I.spuria, I.stenophylla, I.suaveolens, I.taochia, I.tuberosa, I.unguicularis, I.urmiensis, I.x, I.xanthospuria, I.zagrica
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis, P. H., Cullen, J., & Coode, M. J. (1988). Flora of Turkey and the east Aegean islands. Edinburgh University Press.
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)