floranatolica

Sarıoba / Polatlı / Ankara - Mayıs 2020 © Serdar Ölez

Gözlem bildir

Habeş Adaçayı

Lamiaceae / Salvia / Salvia aethiopis

Habeş Adaçayı (Salvia aethiopis) Ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Ergene, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Deniz seviyesi ile 2100m yükseklikler arasında; bozkır, volkanik vekireçtaşı yamaçlar, nadas tarlaları, yol kenarları ve kıyılarda doğal gelişim gösterir.

Bilimsel olarak Salvia aethiopis L. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1753 yılında Sp. Pl. : 27 adlı yayında kullanılmıştır. Salvia cins adı, Latince iyileştirmek, kurtarmak, şifa vermek veya korumak anlamına gelen salvare (veya sağlıklı/iyi olmak anlamındaki salvus) kelimesinden türetilmiştir; antik çağlardan beri "adaçayı" türlerinin halk tıbbında antiseptik, spazm çözücü ve genel şifa verici özellikleri nedeniyle yoğun bir şekilde kullanılmasına atıfta bulunan, bitkinin sağlığa faydalı doğasını yansıtan tıbbi ve etnobotanik bir isimlendirmedir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonomi ve ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sisteminin temellerini atan İsveçli hekim, botanikçi ve doğa bilimcidir; canlıları morfolojik özelliklerine göre sınıflandırmak için hiyerarşik bir yöntem geliştirerek biyolojik isimlendirme kurallarına standart getirmiştir; 1753 yılında yayımladığı Species Plantarum eseriyle binlerce bitki taksonunu literatüre kazandırarak botanik isimlendirmenin uluslararası başlangıç noktasını oluşturmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji

25-60 cm boylanabilen, iki yıllık veya çok yıllık otsu bir türdür. Gövdeler dik ve gürbüzdür; kesit dört köşelidir; yüzey sapsız salgı bezli ve salgısız yünsü tüylüdür, tüyler altta daha yoğundur. Yapraklar çoğunlukla diptedir ve basittir; yumurtamsı-eliptik veya dikdörtgenimsi formda ve 10-21 x 5-9 cm boyutlardadır; yüzey ± uzun karışık tüylerle kaplı ve buruşuktur; kenarlar düzensiz dişlidir; yaprak sapı 4-9 cm uzunluktadır. Çiçeklenme mayıs-temmuz ayları arasında gerçekleşir; çiçek kurulu genişçe şamdanvari dallanmış ve çok-çiçeklidir; halka dizilimli çiçek durumu 4-6 çiçeklidir, çiçek halkaları yukarı çıktıkça birbirine daha yakındır; brakte genişçe ters yumurtamsı, ~ 12 x 15 mm uzunlukta, ince uçlu ve seyrek cılız tüylüdür; çanak borumsu-yumurtamsı formda ve ~ 12 rnm uzunluktadır, yoğun yünsüdür, meyve zamanı ~ 15 mm´ye kadar uzar, üst dudak üç parçalıdır, orta diş diğerlerine göre daha kısadır; taç beyaz renkte ve ~ 15 mm uzunluktadır, dudak sıklıkla soluk sarıdır; tüp şişkindir ve yüzey kepeklidir; üst dudak oraksı görünümdedir. Sert kabuklu küçük meyve yuvarlağımsı üç köşelidir, yumurtamsı formda ve ~ 3 x 2 mm boyutlardadır.

Gözlemler

Nurkuyusu / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez Salvia aethiopis

Ankara / Sincan
Haziran 2026 ©Rana Anadolu Salvia aethiopis

Polatlı / Ankara
Mayıs 2025 ©Serdar Ölez Salvia aethiopis

Ankara / Sincan
Mayıs 2025 ©Rana Anadolu Salvia aethiopis

Kaşbıyıklar / Seben / Bolu
Mayıs 2023 ©Mustafa Gökmen Salvia aethiopis

Kızılçevlik / Pınarbaşı / Kayseri
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez Salvia aethiopis

Sarıoba / Polatlı / Ankara
Mayıs 2020 ©Serdar Ölez Salvia aethiopis

Şereflikoçhisar / Ankara
Mayıs 2020 ©Mustafa Gökmen Salvia aethiopis

Şeker / Şereflikoçhisar / Ankara
Mayıs 2020 ©Mustafa Gökmen Salvia aethiopis

Türkiye´de doğal yayılan diğer Salvia türleri: S.absconditiflora, S.adenocaulon, S.adenophylla, S.aethiopis, S.albimaculata, S.amplexicaulis, S.anatolica, S.aramiensis, S.argentea, S.aristata, S.atropatana, S.aucheri, S.aytachii, S.ballsiana, S.blepharochlaena, S.brachyantha, S.bracteata, S.cadmica, S.caespitosa, S.candidissima, S.cassia, S.cedronella, S.ceratophylla, S.cerino-pruinosa, S.chionantha, S.chrysophylla, S.cilicica, S.cyanescens, S.dichroantha, S.divaricata, S.dorystaechas, S.ekimiana, S.eriophora, S.ertekinii, S.euphratica, S.forskahlei, S.freyniana, S.frigida, S.fruticosa, S.glutinosa, S.halophila, S.haussknechtii, S.hedgeana, S.heldreichiana, S.huberi, S.hydrangea, S.hypargeia, S.indica, S.kronenburgii, S.kurdica, S.limbata, S.longipedicellata, S.macrochlamys, S.macrosiphon, S.marashica, S.microstegia, S.modesta, S.montbretii, S.multicaulis, S.napifolia, S.nemorosa, S.nutans, S.nydeggeri, S.odontochalmys, S.officinalis, S.pachystachys, S.palaestina, S.pilifera, S.pinnata, S.pisidica, S.poculata, S.pomifera, S.potentillifolia, S.pseudeuphratica, S.quezelii, S.recognita, S.reeseana, S.rosifolia, S.rosmarinus, S.russellii, S.sclarea, S.sericeotomentosa, S.siirtica, S.smyrnaea, S.spinosa, S.staminea, S.suffruticosa, S.syriaca, S.tchihatcheffii, S.tigrina, S.tobeyi, S.tomentosa, S.trichoclada, S.verbenaca, S.vermifolia, S.verticillata, S.virgata, S.viridis, S.viscosa, S.wiedemannii, S.xanthocheila, S.yosgadensis
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Salvia türleri: S.microphylla, S.splendens
Dış bağlantılar

Kaynaklar

Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
İ. Eröz Poyraz, F. Koca. (2006). Eskişehir'de Yetişen Bazı Tıbbi Salvia L. Türleri Üzerinde Morfolojik Araştırmalar " target="_blank">^[PDF]
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Salvia aethiopis. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Temmuz 22, 2026, Erişim adresi http://floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Salvia-aethiopis

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir hazırlanır; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Salvia etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler